علت خشک شدن «زاینده رود» چیست؟

مردمی که به حکم عقل به ندای اسلام پاسخ داده بودند وناعدالتی های خسرو پرویز یزگرد و جنگهای داخلی اورابااعوان خود خصوصاً بهرام چوبینه شوهر خواهرش و شیرویه،وظلم وجورحکام رابرای دادن سرباز وآذوقه دیده بودند وندای برابری و برادری اسلام را نیز شنیده بودند وباتوجه به جمیع جهات اسلام را پذیرا شده و خبر درگیریهای خونینی راازشبه جزیره عربستان بر سر تعیین حاکم و حکمران بر دنیای اسلام را نیز می شنیدند.کریستین سن نویسنده کتاب مشهور امام حسین وایران می نویسد:امام حسین(ع) نامه های زیادی به بلاد مسلمان نشین نوشت وفضاحت بنی امیه رارو کرد. بنی امیه به سرکردگی یزید و فرماندهانش کار امام حسین(ع)را تمام می کنند.بازماندگان این جنگ وقتی به کرزان مراجعت می کنند مورد سرزنش سایرمردم قرار می گیرند و تا همین سالها در روزهای عاشورا هنگام لعن کردن قتله امام حسین(ع) به گاوسواران کرزانو مو زردهای شاهزید لعن می فرستادند زیرا معتقد بودند که این گروه رزمنده به جای این که با اسبهای تیز تک خود رابه صحنه کارزار برسانند سوار بر گاو رفته اند که آهسته حرکت می کند حال اینکه این مطلب صحیح نیست وگفته آرتور کریستین سن در این مورد صحیح تر است.

همانطور که می دانید شاهان ساسانی مراکز صنعتی را در جاهایی می ساختند که اگر روزی مورد تهاجم قرار گرفتند،این مرکز از آسیب دشمن داخلی یا خارجی در امان بمانند،به همین منظوربرپایه مشاهداتی که در کرزان وجود دارد،کارگاههای ارابه سازی و تیرو کمان سازی در زمینهای( سر چرخو) کارگاههای روغن کشی در زمینهای مشهوربه در حمام، کارگاههای بافندگی و رنگرزی در زمینهای رنگرزی ،کارخانه های صنایع غذایی و بسته بندی به صورت جیره خشک در زمینهای سیوزار،مراکزآموزشهای رزمی و تعلیمات نظامی در زمینهای دم میدان هنوز زمین هایشان به نام مراکز صنعتی شان نام گزاری شده و این روزها محل کشت محصولات کشاورزی و باغات انگور و گردو می باشد.ضمناَ روستاهای باباپیر و باباپیرعلی و روستاهای بالادستی کرزان جدیدالتاسیس واز قدمتی بیش از 250تا300سال سابقه ی وجودی ندارند.همچنین روستاهای زیوج و کل آباد در جنگ نهاوند به کلی ویران شدند…

افغانستان پنج رودخانه دارد که این رودخانهها با پنج کشور همسایه اشتراکات آبی دارند، در تمام اینها هم افغانستان نقش بالادستی دارد؛ یعنی منشأ آب افغانستان است و تنها در مورد ایران است که مسئله حقابه مورد مناقشه واقعشده است، درحالیکه آبی که به سمت ایران میآید و میزان آب ورودی به ایران اصلاً قابل قیاس به میزان آبی که به سمت پاکستان میرود نیست، از این منظر باید مسئله حقابه ایران در هیرمند را بیش از اینکه یک مسئله فنی و حقوقی بدانیم باید یک مسئله سیاسی بدانیم و در این مورد هم تنها دولت افغانستان تأثیرگذار نیست، بلکه کشورهایی که بر دولتهای مختلف افغانستان تأثیرگذار بودند و با جمهوری اسلامی ایران زاویه داشتند، سعی کردند از دولت افغانستان با ابزارهایشان برای رقابت با ایران استفاده کنند و این مطلب را نباید ازنظر دور داشت.

گان،که صفت و جمع است در ادبیات اوستایی- پهلوی معنی ابزاری را می دهد که همگان کاربرد آن را می دانند .کلنگان یعنی مردمان سخت کوش که مثل کلنگ می تراشند و می برند و پیش می روند. بود به آتش می کشیدند وذغال باقیمانده را در همدان به فروش می رساندند.این مردم بی انصاف حتی از چال ذغال استفاده نمی کردند .جنگلی را به آتش می کشیدند یک صد گونی ذغال از آن حاصل می شد جنگل داری وجنگل بانی هم وجود نداشت. اگر چه هویت کاغذین تو را محاجمان تاریخ به فرماندهی مروان حمار حکمران کرزان به آتش کشیدند اما نتوانستند هویت ایرانی بودنت وکرزانی بودنت را بسوزانند.

این دژ که بر تپه ای دروسط املاک محمدآباد کنونی قرار دارد وامروز جز ویرانه های آن چیز دیگری باقی نمانده وآبیاری این ملکبوسیله یک رشته قنات که از دامنه کوههای مشهور به سرکان حفر شده ومظهر آن در محلی به نام خاک سفید بوده و هنوز در سالهای پر آبی به صورت چشمه ای جوشان ظاهر می شود جوی آب دیگری از غرب روستای سرکان از آبهای دامنه کوه های مربوط به سرکان جمع آوری می شده و از شرق روستای باباپیر کنونی وارد دشت محمدآباد می شده.در گذر زمان حکومتهای فوُدالی و خان خانی پس از دفن شخصی که هویت او هنوز معلوم نیست در محل کنونی به نام باباپیر مردمی مهاجر در آنجا ساکن می شوند و بعدها این جوی را به خود اختصاص می دهند .بعد از گذشت صدها سال مجدداً شخصی از همین کرزانیها به نام رحیم مشهور به رحیم کرزانی آن جوی را مرمت و بازسازی می کند و به املاک آباء و اجدادیش جاری می سازد.درسال 1343 منازعه ای بر سر این آب بین مردم سرکان وباباپیر پیش آمد که دادگاه بر اساس مستندات وشواهد تاریخی رای را به نفع مردم روستای باباپیر صادر کرد و برای همیشه این پرونده مختومه گردید وحق به حق داررسید.این قلعه مرکز گرد آوری سپاه -جمع آوری محصول و توضیع آن بین سپاهیان ومردم عادی که بر اساس قوانین آن روز عمل میشده بود.

رودخانه جاجرود از آن مناطقی است که هم به تهراننشینان نزدیک است و هم به دلش که پناه میبرید، هر آنچه از یک طبیعت بکر و زیبا انتظار دارید، به پایتان میریزد. با توجه به اینکه سرنوشت انسان از قبل مقدر شده است، هر گونه تلاش برای تغییردادن و بهبود آن نه تنها خوب نیست بلکه ایستادن دربرابر حکم خدا تلقی میشود. به همین مناسبت نام آن تپه را تپه ی چوغا نامیدند. پنیر وپشم وپوست وکره نیز همراه داشتند به گوش میرسید .معلوم بود که کاروان ذغال فروشان در حال عبور هستند.می رفتند تا نزدیکی تپه چوغا که به علت راه عبوری مردم خرم رود که از گردنه اشتران و از املاک کرزان به تویسرکان می رسید آنجا قهوه خانه ای بود مشهور به قهوه خانه طاهر که اکنون حتی خرابه ای از آن باغی نیست ولی نامش دراذهان کشاورزان کرزان باقی است آنجا اتراق می کردند وصبحانه ای می خوردند و چهار پایان را تعلیف می کردند ومی رفتند واز راه گنجنامه حوالی ظهر به همدان میرسیدند.

9-زندگی مردم قدیم بر اساس اقتصادکشاورزی و چوپانی و دامداری بوده نه صنعتی امروز،بنابراین هرکسی که ازفرزندبیشتری برخورداربوده بویژه فرزندان پسر،معیشت بیشتر و بهتری داشت.ضمناًًاز هر ده کود ک خانواده چهاریاپنج تای آن دراثربیماریهای ناشناخته می مردند. کرزانی ها در سالهای پر آبی،درختان تنومندی که بیشتر از نوع صنوبر وراش هستند و به حد مصرف رسیده باشند ،ودر بالا دستها وکنار رودخانه ها قرار دارند و پس از قطع وآماده سازی ،به علت سنگینی تنه درختان وصعب العبور بودن بیشه زار تا جاده،تنه درختان را در آب این رود می ریزند و در پایین دست پس از طی چندین کیلومتر ،دوباره این تنه ها را از آب خارج می کنند و به مراکز فروش می رسانند.

کشور ایران با توجه به قرار گرفتن در منطقه گرم و خشک، اما رودخانه های ایران پرصلابت و جاری هستند، اگر ما به جان آنها نیفتیم… اولین قلعه درجای کنونی کرزان وقلعه ی موجود را بر خرابه های آن بنا کرده اندو در شمال کرزان واقع است که متعلق به اجداد توکلی ها بوده است آثاربه دست آمده از پی خانه های مظهرقنات کرزان که بیشترسفالینه هستندمتعلق به حدود 3000سال پیش است.بعد از ویرانی این قلعه توسط مهاجمان و بعدها در اثر زلزله بکلی ویران شده وساخت مجدد آن به سرپرستی شخصی به نام مجید خان یا مجیدالنظام در اواخر دوره قاجار انجام گرفت.

نیروگاه این سد در مرحله نخست شامل 26 واحد 700 مگاواتی میباشد که 14 واحد آن به صورت فضای باز در ساحل چپ و 12 واحد آن به صورت زیرزمینی در ساحل راست در دست ساخت است. دومین و سومین قلعه در جای حمام قدیمی و جای خانه های اجداد لشینی ها حبیب الله و محمد جهان وطایفه بزرگ آنان واجداد کاظم محبعلی بود هنگام ساختمان مجدد بر روی ویرانه های این قلعه سفالینه هایی پیدا شد که در مطالعات بعدی معلوم شد مربوط به حدود2000سال پیش و شامل خمره های بزرگ سفالین بدون رنگ ولی منقوش به دوره هخامنشیان و ساسانیان بود.

اثر مهم دیگر منطقه ، گوردخمه ای به نام فقره قا یا فخریگاه منسب به دوره ماد می باشد . در جنگهای داخلی نادر با کریم خان زند فرد مذکور کشته یا فراری می شود . چوغا واژه ای است تَرکی جغتایی،نام مسئول یا افسری که در زمان نادر شاه افشار با تعدادی سرباز در این تپه مسئولیت مخابره خبربه سایر تپه های دیگر را داشته است. آب چشمه از دل کوه می جوشد و به سختی سنگ های ریز و درشت را کنار می زند و روشنی را که میبیند روی زمین سینه پهن می کند گویا سفری درشت است.

چناب مسیر خود را از کوه های جامو آغاز می کند و به عنوان یک جویبار کوچک در سراسر مرز با نام Chandrabhaga شناخته می شود. از غرب به خط الراس تپه های مشرف به روستای سوتلق و سهام آباد. از جنوب به املاک امامزاده ناصر و املاک روستای کل آباد. از شرق به املاک وباغات مبارک آباد و املاک پشت جاده جنوب روستای کلنجان(کلنگان). ضمناً قهوه خانه های (مرحوم ) چراغ علی غلامی کرزانی که دارای اخلاق خوب و مردی مهربان بود در مسیر همین راه و در ابتدای تپه های مشهور به تخت رجب ساخته وسالها دوام و قوام داشت و تا همین اواخر پذیرای مسافرین جاده ابریشم و مردم خوب کرزان بود .

بوده است و گورستان گبرهای این قلعه نیز در قسمت غربی قلعه به مساحت حدودیک کیلومتر خارج از قلعه که امروزه جاده بابا پیرعلی از روی این گورستان میگذرد و نحوه به خاک سپاری مردگان و گور آنها نشان می دهدآنها پیرو کیش زرتشت بوده و بعدها که به دست مسلمانان افتادگورهایی به سبک مسلمانان نیز در آن دیده شد و تا حدود یکصد سال پیش متعلق به شخصی به نام رحمان خان یا رحیم خان بوده است. اشیاء قیمتی دیگری به دست آمده بود که توسط یهودیان تویسرکان به تاراج رفت .این قلعه از خشت خام ساخته شده ودر اثر جنگها ومقاومتها ویران شده وبقایای آن با توجه به زلزله خیز بودن منطقه در اثر زلزله و سیل عظیم دره بید در حدود 400سال پیش بکلی ویران شد.

با توجه به عمق شیب این دره به نظر میرسد احداث یک سد در باریک ترین قسمت دره (پایین ساختمان اداره پارک) منطقی باشد، وجود قنات و آب رودخانه از منابع تأمین کننده آب دریاچه محسوب میشوند. با توجه به وضعیت نامطلوب منابع آب استان به خصوص آب شرب مصرفی مردم، آیا مردم شهرها و روستاهای این استان سزاوار صرف هزینههای بسیاری برای خرید و نگهداری دستگاههای شیرین سازی آب خانگی برای تصفیه آب شور و تلخ و بد بو که در لولههای آب خانه آنها جریان دارند، هستند؟ البته شاید برای شما هم جالب باشد که بدانید تمساح ها فقط در آب شیرین یافت می شوند و آب شیرین را به آب شور ترجیح می دهند.

نویسنده در بخشی ازکتاب به مشابهت برخی از آداب ورسوم ما با زردشتیان اشاره می کند… 12-اعتقاد به اینکه تا سه روز روان متوفا در دنیاست برایش پُرس یاپٌُرسه بر پا می کنند و مردم با خانواده متوفا همدردی می کنند. وی تاکید می کند: اینکه امروز مصارف ما در بالادست سد زاینده رود نزدیک ۸۰ هزار هکتار است، ارتباطی با سد زاینده رود ندارد؛ تصور کنیم اگر این سد نبود، در سال های خشک همانند امسال، اصلا آبی به پایین دست رودخانه نمی رسید و منبعی برای تامین آب شرب و حتی صنعت نداشتیم.

این رود یکی از مهمترین راه های ارتباطی در آفریقا است اما با این حال در زمانهای بارش شدید میتواند خطرات بسیاری را برای ساکنین اطراف به همراه داشته باشد. ترکیبات وصفی همچون «نسیم طاعون»، «چراغ شک» و «چلچله خنجر» نامتناسب به نظر می­رسد؛ «نسیم»، «چراغ» و «چلچله» همواره بار معنایی مثبتی در شعر و ادب داشته­اند و همراه شدن آنها با واژگانی همچون «طاعون»، «شک» و «خنجر» که دارای بار منفی هستند، به نظر مناسب و شایسته نیست. مکانها،زمینهاو باغهایی که با نامهای چال چارشا،چال میرزا بگی،رنگرزی،سیوزار،دم میدان،سنگ دروازه،ودهها نام دیگر که به عنوان سند گویا وزنده در این کتاب می خوانی بسوزانند اینها اسنادی است که بوده،مانده وخواهدماند.

دیدگاهتان را بنویسید