تمرینات عربی نهم با جواب – پرشین جم

وزارت انرژی و آب طالبان تصریح کرد که اگر آب به ایران نرسیده به دلیل مشکلات فنی بوده و در این موضوع عمدی وجود نداشته است. مدیرکل حفاظت محیطزیست استان آذربایجان شرقی در این رابطه اظهار میکند: رودخانه ارس به دلیل ورود پسابهای صنعتی از سمت ارمنستان بهشدت با مشکلات زیستمحیطی و بهداشتی مواجه شده و اگر برای جلوگیری از ادامه این روند تدبیر و تصمیمی مناسب اتخاذ نشود، آیندهای ناخوشایند همچون آثار منفی خشک شدن دریاچه ارومیه در انتظار مردم استانهای آذربایجان شرقی ، غربی و اردبیل خواهد بود.

به گفته یکی از اهالی «آنها ماهیگیر و صیاد هستند، زمین برای کشاورزی ندارند و این بدین معناست که اگر ماهی نباشد، زندگی هم نیست». روند سد سازی افغان ها روی رودخانه هیرمند جدای از نقض کنوانسیون های بین المللی، به دلیل بی برنامه بودن و نبود نشانه ای از آینده نگری در طرح های اجرایی می رود تا دامان ایالت های این کشور را نیز بگیرد، به عنوان مثال دولت افغانستان در حالی آبان ماه سال گذشته از احداث سد کجکی ۲ روی رودخانه هیرمند خبر داد که اجرای این طرح آسیب هایی جدی به ایالت های پایین دست افغانستان که هم مرز ایران هستند، وارد می کند.

علی رغم توافقات بین دو کشور و معاهدات امضا شده درباره تقسیم آب رودخانه هیرمند، افغان ها از دهه ۴۰ هجری شمسی با ساخت دو سد در عمل مانع ورود آب هیرمند به ایران شدند. چشمه آب معدنی دریابک در ۸ کیلومتری زرین دشت از توابع فیروزکوه قرار دارد. نقطه تعادل برای ایران و افغانستان در مسئله آب هیرمند هنگـامی حاصـل می شود که ایران از طریق مذاکره بر اعمـال محـدودیت هـای صـادرات و واردات افغانسـتان از بندر چابهار تأکید کند تا در نهایت افغانستان با پذیرش حقابه رودخانـه هیرمنـد، ایـن امکـان را در اختیار ایران قرار دهد تا تالاب هامون را که حیات منطقه سیستان به آن وابسـته اسـت ، احیـا کند.

راه حل نهایی مسـئله آب هیرمنـد بـه ایـن قـرار است که ایـران ضـمن مـذاکره بـا افغانسـتان ، بـر اعمـال محـدودیت هـای صـادرات و واردات افغانستان از بندر چابهار و مرز میلک تأکید کند و افغانستان نیز بـرای گریـز از اخـتلال در امـر صادرات و واردات خود، اقدام به تأمین حقابه ایران کند؛ اما چرایی برگزینـی ایـن تصـمیم در میان دو کشور در یک مسئله اساسی نهفته است و آن وابستگی رو به افزایش کشـور افغانسـتان به بندر چابهار در امر واردات و به طور ویژه در امر صادرات است کـه ایـن مهـم خـود دلایلـی دارد که به صورت مختصر به آن پرداخته میشود.

بر اساس معاهدات بین المللی هیچ کشوری حق ندارد بر سر رودهای مشترک، خود سرانه دخل و تصرف کند، مگر اینکه اجازه کشور پایین دست را حاصل کند. سپس در فرآیند مذاکرات بین ایران و افغانستان و بر اساس دیپلماسی، عقلانیت بازیگران و اولویتها و برداشتهای آنها، دسترسی افغانستان به بندر چابهار و تامین حقابه هیرمند بهعنوان نقطه تعادل و بهترین گزینه برای هر دو کشور برگزیده شود. کشمکش بر سر جریان آب رودها به قدمت خود تاریخ است و در طول تاریخ همواره تعیین مرزهای آبی بین کشورها به لحاظ حقوق بین الملل عمومی بحث انگیز بوده است و ایران با مرزهای متعددی آبیش از این قاعده مستثنی نبوده است بحث تعیین رژیم حقوقی هیرمند در یک قرن اخیر همواره یکی از مشغله های سیاسی ایران بوده است در شرایط فعلی مرزهای بین المللی میان ایران و افغانستان در میانه شاخه اصلی هیرمند مورد پذیرش دو کشور می باشد.

درمقیاس کلی خشکسالی به صورت زیرطبقه بندی می شود : خشکسالی هواشناسی-خشکسالی هیدرولوژی- خشکسالی کشاورزی خشکسالی هواشناسی دلالت بر کاهش بارندگی در طول یک دوره ی زمانی است ، خشکسالی هیدرولوژی وقتی رخ می دهد که جریان آب رودخانه کاهش یابد و یا قطع شود، و منظور از خشکسالی کشاورزی عدم کفایت رطوبت خاک برای رشد گیاهان است. تعاریف مختلفی برای خشکسالی ارائه شده است بعنوان مثال خشکسالی عبارتست از کمبود بارش در دوره ای بلند مدت به نحوی که باعث کمبود رطوبت در خاک و سبب کاهش آبهای جاری شود و بدین طریق فعالیت های انسانی و حیات گیاهی و جانوری را بر هم زند ( 5 ) .

بطور کلی یکی از مناطق کشور که با مشکل خشکسالی مواجه است منطقه سیستان واقع در شرق کشورمان است که وسعت آن 15195 کیلومتر مربع و اراضی قابل کشت آن (در صورت وجود جریان آب در رودخانه هیرمند) 1400 کیلومترمربع یا 140 هزار هکتار می باشد. از دیگر ورزشهای محبوب در کشور ارمنستان کشتی و ورزشهای زورخانهای است. در این شرایط جدیدترین خبرها در حالی که تصریح می کند، دولت افغانستان تاکنون ۱۹ سد و ۳۴ بند انحرافی در حوضه آبریز هیرمند و در بالا دست تالاب های هامون احداث و مورد بهره برداری قرار داده، برنامه ساخت ۳۵ سد دیگر را در این حوضه به صورت سدهای پیشنهادی در دست مطالعه و برررسی دارد.

شاخه دیگر هیرمند، «سیستان» نام دارد که در ابتدای آن کانال های «چاه نیمه» قرار گرفته است، همین رود است که پس از گذشتن از حدود ۷۰ کیلومتر عرض دشت سیستان به هامون می ریزد. سه سرویس بهداشتی ایرانی، سه سرویس فرنگی و حمام در محوطه به صورت مشترک قرار دارد. همچنین جلسه کمیساران آب نیز در افغانستان تشکیل شد و سه نوبت نیز به صورت تلفنی از مسئولان افغانی پیگیر حق آبه جمهوری اسلامی شدیم. پس از آن نوبت به پمپ های پر قدرت رسید تا با بستن آن روی رودخانه هیرمند بخش قابل توجهی از آب این رودخانه توسط افغان ها به مزارع کشاورزی اشان انتقال داده شود.

این مسئله هم برای ایران و هم برای طرف افغانستانی حائز اهمیت است و دو طرف باید مطمئن باشند که حقآبه داده و دریافت میشود. این پدیده باعث شد بسیاری از قریه های خوش و آب و هوای شمال تهران جزئی از بافت تهران شوند، این مسئله در مورد قریه پونک هم صادق بود. به هر صورت مسئله تنها روی کمیت این ذخایر و میزان برداشت نیست. مدیرکل دفتر رودخانههای مرزی و منابع آب مشترک وزارت نیرو با بیان اینکه باید کانالهای دقیق بتنی طراحی شود که آب را از رودخانه تحویل بگیرد، افزود: در ابتدا لازم است تجهیزات اندازهگیری نصب شود تا مطمئن شویم که به چه میزان آب تحویل ایران میشود.

پس از دو دهه جنگ و خون ریزی در افغانستان و به واسطه نبود یک حکومت مرکزی قدرتمند در این کشور، حتی بر خلاف جریان این معاهده یک سد با عنوان «کجکی» و با ظرفیت ۱۸۰۰ میلیون مترمکعب بر روی رودخانه هیرمند ساخته شد تا میزان حق آب ایران از هیرمند بیش تر کاهش پیدا کند. این دو قوم به سبب چند هزار سال زندگی در جوار هم، در بعضی از زمینههای اساسی فرهنگ مانند زبان و رفتار و آداب و رسوم با هم مشترکاتی پیدا کردهاند. اولین بازتاب خشک شدن دریاچه هامون در بادهای موسمی سیستان قابل ملاحظه بود که موجب شد، از ۱۲۰ روز به ۱۸۰ روز افزایش پیدا کند و به گفته نماینده زابل، دست کم دو هزار خانواده سیستانی را مجبور به مهاجرت از محل سکونت خود کند.

دریاچه «هامون» به عنوان سومین دریاچه بزرگ ایران تا پیش از آغاز سد سازی افغان ها روی روخانه هیرمند از سه دریاچه کوچک و بزرگ تشکیل می شد که آب آن زندگی مردم سیستان را رونق می بخشید، اما ادامه روند سد سازی افعانها روی هیرمند روند به خصوص در سال های اخیر خشک شدن دریاچه هامون را سریع تر کرده است. این روند ادامه داشت تا اینکه در فروردین ماه سال ۹۰ هجری شمسی نخستین هشدارهای جدی در مورد خشک شدن دریاچه هامون به دلیل قطع تدریجی آب ورودی هیرمند از تهران به کابل داده شد. نزدیک به سه چهارم سطح کره ی زمین را اقیانوس و دریا تشکیل داده است؛ آب دریا دارای نمک و شور است.

پیش از این وزیر نیروی ایران گفته بود که پس از جلسات متعددی که با طرف افغان درباره حق آبه هیرمند داشتیم و به رغم پیگیری مداوم اما تا این لحظه اتفاقی نیفتاده و امیدواریم که در روزهای آینده شاهد رهاسازی آب هیرمند باشیم. محرابیان افزود: سه ماه است که با طرف افغانی مذاکره میکنیم، سفری را وزیر مربوطه به ایران داشت و مذاکراتی در این راستا صورت گرفت. اما افغان ها چندان به این معاهده پایبند نبودند. چون با لرزش صدای بیشتری جا به جا می کند . خشکسالی یکی از بلایای طبیعی می باشد که خسارات زیادی بر زندگی انسان و اکوسیستمهای طبیعی وارد می آورد ( 5 ) .

دیدگاهتان را بنویسید